obesitas-epidemie

4 oorzaken van de obesitas-epidemie

De laatste 30 jaar is het aantal mensen met obesitas zo goed als verdubbeld in Nederland. Veel experts en voedingsexperts buigen zich over dit probleem en zoeken naar een oorzaak voor de obesitas-epidemie.

De oorzaak volgens mij

Uiteraard is er niet een oorzaak te vinden en zijn er allerlei factoren die er meespelen waarom mensen meer gaan eten en minder verbranden. De een heeft het vooral over calorie-inname en de ander over calorie-verbruik. De ander over een verandering van stofwisseling.

Wat duidelijk is, is dat het lastig is wetenschappelijk bewijs te vinden als er veel invloeden zijn en er de laatste 30 jaar veel verschillende dingen zijn veranderd. Omdat ik er ook wetenschappelijk niet uitkom doe ik een beroep op mijn ratio. Wat denk ik nou zelf?

Uiteraard wil ik graag aanvulling, kritiek en feedback, want de cijfers zijn zo ernstig dat er echt wat moet gaan gebeuren. Daarbij is ook belangrijk dat alle hieronder beschreven betrokken partijen verantwoordelijkheid nemen en niet naar elkaar wijzen. Samenwerking is vereist om het probleem bij de wortel aan te pakken.

Obesitas-epidemie en het individu

Uiteraard heeft de persoon in kwestie invloed op zijn of haar gedrag. Het is belangrijk om eerlijk te zijn naar jezelf. Niet alleen naar invloeden wijzen buiten jezelf maar de verantwoordelijkheid in eigen hand te nemen. De juiste intentie hebben is cruciaal voor een blijvend gebalanceerd eetgedrag en je moet goed weten waarom je dit nastreeft. Daarnaast moet je een haalbaar eetpatroon vinden en je kan door middel van zelfanalyse ontdekken wat de valkuilen zijn op mentaal gebied. Ook kunnen er zwaardere mentale belemmeringen zijn die blijvende gedragsverandering in de weg staan. Mental coaching kan hierbij een zeer belangrijke aanvulling zijn.

Maar is het individu qua discipline en mentale gesteldheid nou zo ontzettend veranderd in dertig jaar dat dit de verdubbeling van het obesitascijfer verklaart? Dit lijkt me niet de belangrijkste oorzaak.

Obesitas-epidemie en de levensmiddelenindustrie

Als iemand van dichtbij heeft meegemaakt hoe de ontwikkelingen in de levensmiddelenindustrie geweest zijn, dan ben ik dat wel als levenmiddelentechnoloog. Ik ben met mijn studie aan de Wageningen universiteit begonnen in 1995. Dat was het jaar waarin convenience foods het belangrijkste speerpunt waren, dus kant- en klaar maaltijden.

Hierdoor worden er steeds meer calorieën verkocht zonder nutritionele waarde. Ook werden laag kwalitatieve bulkgrondstoffen door middel van de meest uiteenlopende toevoegingen en bewerkingen getransformeerd in onweerstaanbaar lekkere producten. Uiteraard heeft ieder levensmiddelenconcern een commerciële insteek en dit betekent zoveel mogelijk verkopen. Het is dus interessant de consument te verleiden zo veel en zo vaak mogelijk van het product te eten.

Een aantal trucjes:

  • Bij het ontwerpen van een levensmiddel zorg je ervoor dat je als een soort dirigent een orkest gaat begeleiden van prachtige instrumenten tot een geweldig muziekstuk waar je naar blijft luisteren. Bekende instrumenten die je kunt inzetten zijn: Look and feel (kleurgebruik, vorm en textuur), mondgevoel (denk aan knapperig en smeltend), aroma’s via de neus (denk aan de geur van vers gebakken brood), en smaaksensaties op de tong (inmiddels 5 smaken door toevoeging van de umami/E621 smaak). Wij als homo sapiens stoppen nu eenmaal met iets te doen als het saai wordt. Een stuk zalm is lekker, maar je eet er nooit een kilo van, net zoals je nooit een droog brood in zijn geheel opeet. Dus je stopt het sensatiepakket van een lopend buffet in 1 maaltijd en je eet meer dan je van plan was.
  • Een aantal stoffen in levensmiddelen kunnen op verslaving lijkende aantrekkingskracht hebben. In het verdachtenbankje zitten suiker, zout, smaakversterkers (E621 en andere glutamaten), fructose, aspartaam, maar ook aroma’s.
  • Door het steeds zoeter worden van de supermarkt en het stijgende overgewicht zijn er veel meer mensen met insulineresistentie (en andere hormonale disbalansen) dan vroeger. Mogelijk zorgen levensmiddelen met veel witmeel in suiker voor overeten door het veroorzaken van een instabiele bloedsuiker.
  • Voordeelverpakkingen zorgen ook voor overeten. Wie is er niet opgevoed met het verplicht leegeten van het bord. Dit vertaalt zich ook in het leegeten van bijvoorbeeld voordeel chipszakken.
  • Commercials van de levensmiddelenconcerns sturen ons psychologisch veel meer naar de gepatenteerde bewerkte producten waar we moeilijk maat mee kunnen houden.

Obesitas epidemie en de supermarkt

  • In de supermarkt is een compleet psychologisch plan uitgewerkt om aankopen door de consument te sturen. Dit plan leidt ons niet naar de pure en onbewerkte voeding maar naar de gepatenteerde a-merken, die veel invloed hebben op de schap-indeling en routing.
  • In de supermarkt word men niet echt aangespoord pure en onbewerkte voeding aan te schaffen. De keurmerken focussen zich veel meer op de a-merken. Ook worden consumenten vrijwel niet gestimuleerd zelf weer te gaan koken door het aanbieden van recepten en andere hulp. De recepten die vaak in de magazines te vinden zijn van de supermarkten bevatten de bewerkte sauzen en andere convenience foods.
  • Vlak voor de kassa wordt de consument verleid tot een impulsaankoop en dit zijn meestal repen of snoepjes.
  • Het is opvallend dat afvalmethodieken die pure en onbewerkte voeding aanraden in de supermarkt niet gepromoot worden. Dit in tegenstelling tot methodes zoals Sonja Bakker die juist de gepatenteerde voeding promoot, en de pakjes, zakjes en repen van verschillende crashdiëten in de speciaalvoedingsafdeling.
  • Ook de prijs van de bewerkte voeding is vaak lager dan de verse onbewerkte voeding.

Obesitas-epidemie en de overheid

  • De overheid helpt niet mee bestaande regels tot patenten aan te passen. Zo is het niet interessant om producten te maken die 100% natuurlijk zijn met slechts milde bewerkingen.
  • Regelgeving met betrekking op de marketing van junkfoods en snoep zijn zeer mild. Zo kunnen kinderen bijvoorbeeld nog steeds verleid worden door snacks op kinderhoogte te plaatsen. Ook worden ze  aangemoedigd de ouders te overtuigen door de leukste striptekeningen op de verpakkingen te drukken en er speelgoedspaaracties aan te koppelen.
  • Regelgeving voor etikettering laat nog steeds de ruimte over om niet transparant te zijn over de gebruikte toevoegingen en verstoppertje te spelen.
  • De overheid legt de nadruk op randzaken zoals verminderen van het zoutgehalte van levensmiddelen. Daarentegen wordt er aan het beperken van de hoeveelheid suiker in een product geen aandacht besteed.

Wie gaat er de verantwoordelijkheid nemen? To be continued!

Ir. Ralph Moorman

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (2 votes, average: 4,00 out of 5)

Laden...

Abonneer
Laat het weten als er
guest
7 Reacties
Oudste
Nieuwste Meest gestemd
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
Paula
Paula
4 maanden geleden

Het blijft lastig als het om winst en geld gaat. Ook al gaat het over de gezondheid van mensen. Zolang het hierom gaat zal er niets veranderen. Pas als wordt ingezien dat mensen ziek worden en vroegtijdig doodgaan door hun producten zal er misschien iets veranderen. Dit is dan wel lange termijn denken….

Annie Pronk Koornneef
Annie Pronk Koornneef
4 maanden geleden

Ruim 4 jaar geleden. Vaak moe. Regelmatig hoofdpijn. Slapen voor de t.v. ‘Smorgens te vroeg wakker. Futloos. Via orthomoleculaire arts en KHA dieet. En extra supplementen. Ik bleek lekkende darmen te hebben , candida en laaggradige ontstekingen. Al mijn kwalen verdwenen. Ik eet alles vers. Maak zelf mijn yoghurt van jerseykoemelk. Met zaden en pitten. Blauwe bessen 1/2 citroen. ‘Smiddags zelfgemaakte salade of vegetarische soep. Evt boekweitcrackers. ‘Savonds alleen een hoofdmaaltijd met veel groenten. 2x vis 2x vegetarisch. Ik ben 71 en mijn man 82. Wij gebruiken geen medicijnen en voelen ons prima. Het werkt echt

Anoniem
Anoniem
4 maanden geleden

Dank voor deze blog, Ralph! Ik ga graag in op je uitnodiging om feedback en heb een aantal zaken die – wat mij betreft – het overdenken waard zijn. Ken de beperkingen van wetenschap. Als wetenschapper ken ik de beperkingen van onderzoek en weet ik hoe feilbaar de wetenschap is. Sommige dingen zijn niet te toetsen. Andere zaken zijn moeilijk te meten (denk aan psychologische processen) of moeilijk te modelleren (met name wanneer veel verschillende factoren met elkaar samenhangen). Sommige onderzoeken zijn gewoon echt niet goed opgezet, hebben te weinig of verkeerde data; of zijn verkeerd geanalyseerd bijvoorbeeld. Daar komt… Lees verder »

ralph moorman
ralph moorman
Antwoord aan  Anoniem
4 maanden geleden

wow, wat een prachtig betoog, dank hiervoor!

Manon
4 maanden geleden

Je geeft aan dat de pscyche niet het belangrijkste is, maar denk is aan hoe onze maatschappij is ingericht. Prestatiegericht, altijd haast, niets willen missen, geen echte aandacht, niet gehoord/gezien worden. Men gaat hierdoor pleasen, zichzelf wegcijferen, voor de ander aan de gang om toch gezien te worden. Dit is hard werken en moet toch in iets geuit worden. De een grijpt naar drugs of drank, de ander krijgt een sportieve verslaving en weer een ander zoekt zijn heil in eten. En wat is het goedkoopste? De loze caloriebommen. Is ook vaak zoet. Door de snelle maatschappij wordt er ook… Lees verder »

Hanny Herremans
Hanny Herremans
4 maanden geleden

Wow, wat een ongelofelijk complex probleem! Ik denk inderdaad dat de mentaliteit van mensen de laatste jaren enorm veranderd is. Mede door de mogelijkheden op de markt. Maar vergeet huisartsen niet. Toen ik vanwege een trage schildklier een te hoog cholesterolgehalte had, schreef mijn huisarts een cholesterolverlager voor. Ik weigerde om 2 redenen: iets te hoog cholesterol is redelijk normaal als de schikdklierfunctie niet in balans is. Maar vooral: een hoog cholesterolgehalte is een leefstijlprobleem en dus prima op te lossen met voeding. Mijn huisarts was verbaasd: mensen willen geen dieet meer maar een pilletje. Ik pleit ervoor om medicijnen… Lees verder »

Jolanda
3 maanden geleden

Wanneer het om geld gaat, houden mensen op menselijk te zijn. Dit zie je ook terug in de supermarkt. En om dan in je mensbrein te blijven, moet je stevig in je schoenen staan, zeker nu in caronatijd. Met de lockdown zag ik welke schappen het leegst waren…. . En de overheid doet geen zak in het duitje. Ben het met je eens Ralph.